Trong canh tác sầu riêng, thụ phấn tự nhiên đôi khi không đủ để đảm bảo tỷ lệ đậu trái cao, nhất là trong điều kiện thời tiết bất lợi hoặc vườn thiếu côn trùng thụ phấn. Ngoài ra, vì hoa sầu riêng là hoa lưỡng tính, tuy có cả nhị và nhụy nhưng ít khi tự thụ phấn thành công.
Chính vì thế, kỹ thuật thụ phấn bổ sung đang ngày càng được áp dụng rộng rãi nhằm nâng cao khả năng thụ phấn chéo, từ đó tăng tỷ lệ đậu trái và mang lại những quả sầu riêng to đều, chất lượng cao.
1. Tại sao phải thụ phấn bổ sung cho hoa sầu riêng?
- Hoa sầu riêng cái nhận phấn vào khoảng 5 giờ chiều và có thể kéo dài đến sáng hôm sau, trong khi hoa đực thường tung phấn vào khoảng 7 giờ tối và kéo dài đến 11 giờ đêm.
- Do sự chênh lệch về thời gian nở, người trồng thường thực hiện thụ phấn bổ sung vào buổi tối, khi nhị đực đã tung phấn và nhụy cái vẫn còn khả năng nhận phấn.
- Thụ phấn bổ sung cho cây sầu riêng nhằm làm tăng khả năng đậu trái, giúp cây cho trái nhiều, mẫu trái đẹp và chất lượng ngon, năng suất cao.
2. Nguyên lý của thụ phấn hoa sầu riêng
- Thụ phấn chéo là quá trình di chuyển hạt phấn đã chín của hoa này rơi trên đầu nhụy của hoa kia. Tại đây hạt phấn mọc ra ống phấn, xuyên qua vòi nhụy để đến noãn, tiếp tục quá trình thụ tinh và hình thành quả.
- Trái sầu riêng bị méo mó, biến dạng, không đều hộc là do quá trình thụ phấn diễn ra không hoàn toàn.
3. Cách thụ phấn bổ sung cho sầu riêng
- Dụng cụ: Chổi mềm, sợi mảnh như chổi nilon, chổi bông cỏ,…
- Cách thực hiện: Nhị hoa sầu riêng sẽ bung phấn từ 18h-22h, trong thời gian này nhà vườn dùng chổi mềm quét lăn đều xung quanh các chùm hoa để phấn hoa dính đều vào các đầu nhụy, cần nhẹ nhàng trách làm tổn thương hay gãy vòi nhụy, hại bông.
3. Lợi ích của thụ phấn bổ sung
- Tăng tỷ lệ đậu trái: Hoa sầu riêng có tỷ lệ đậu trái tự nhiên khá thấp. Việc can thiệp thụ phấn bổ sung giúp tăng khả năng thụ tinh thành công, tăng tỷ lệ đậu trái, giảm rụng trái non.
- Đảm bảo số lượng trái trên cây: Đặc biệt quan trọng với những cây đang cho trái lần đầu hoặc trong những mùa có thời tiết không thuận lợi.
- Cải thiện chất lượng trái: Trái được thụ phấn tốt thường phát triển đồng đều, ít dị dạng, hạt lép và có trọng lượng lớn.
- Tăng năng suất: Bằng cách tăng số lượng trái và cải thiện chất lượng, thụ phấn bổ sung giúp tăng năng suất và hiệu quả kinh tế cho người trồng.
4. Một số lưu ý quan trọng
- Sau khi quét phấn khoảng 8-10 cây, cần thay chổi mới do nhụy hoa có tiết ra dịch mật, làm phấn hoa dính chặt vào chổi, không dám vào các nhụy khác được.
- Thời điểm nở hoa trên cùng một cây từ 7-10 ngày, vì vậy trong cùng 1 cây chỉ nên thụ phấn bổ sung 4-5 ngày liên tục khi hoa nở rộ nhất. Những hoa nào không được thụ phấn sẽ rụng đi sau 7-10 ngày.
- Để tăng khả năng đậu trái cho sầu riêng nhà vườn nên trồng nhiều giống khác nhau trong vườn để cây thụ phấn chéo, tỷ lệ đậu trái cao, hạn chế rụng trái non và kéo dài thời gian thu hoạch.
- Hạn chế phun thuốc trừ sâu trong quá trình hoa nở nhằm thúc đẩy hoạt động của côn trùng, gia tăng sự thụ phấn chéo. Phun các chế phẩm sinh học, chế phẩm vi sinh để phòng ngừa.
- Có thể kết hợp thụ phấn bổ sung với các biện pháp kỹ thuật khác như tỉa cành, bón phân để tăng hiệu quả.
Kết luận
Tóm lại, thụ phấn bổ sung là một kỹ thuật quan trọng và cần thiết để đảm bảo sự thành công trong việc trồng sầu riêng, giúp người nông dân đạt được năng suất và chất lượng trái như mong muốn.
