Sầu riêng là cây trồng mang lại lợi nhuận cao, nhưng nhiều vườn đang đối mặt với tình trạng trái bị méo mó, giật hộc (lép hộc) ngay trước thu hoạch. Tình trạng này làm giảm đáng kể giá trị thương phẩm. Bà con cần chú ý ngay đến các nguyên nhân và áp dụng giải pháp kỹ thuật toàn diện.
1. Nguyên nhân gây méo trái và giật hộc
Hiện tượng trái sầu riêng biến dạng là kết quả của sự mất cân bằng sinh lý và môi trường trong quá trình nuôi trái:
- Mất cân bằng dinh dưỡng: Nguyên nhân sâu xa là do thiếu hụt các vi chất quan trọng như Kali (K) và Bo (B). Bo giúp quá trình hình thành hạt và múi diễn ra hoàn chỉnh; Kali giúp vận chuyển đường và làm đầy múi. Thiếu các chất này gây nên hiện tượng lép hộc và méo trái.
- Cạnh tranh sinh dưỡng quá mức: Cây quá “sung,” liên tục bung chồi, ra đọt non trong giai đoạn nuôi trái sẽ ưu tiên dồn dinh dưỡng lên nuôi lá, khiến trái bị cạnh tranh và phát triển không đồng đều.
- Biến đổi độ ẩm đột ngột: Mưa lớn kéo dài hoặc thay đổi đột ngột từ khô sang ẩm khiến đất thừa nước, làm mô mềm (cơm) phát triển lệch lạc, gây méo hoặc tạo hình dáng móc câu.
- Bón phân liều cao: Đặc biệt là phân Đạm cao, gây ra sự phát triển nhanh chóng và mất cân đối của các mô, dẫn đến biến dạng trái.
Trái sầu riêng bị méo trái và giật hộc
2. Giải pháp cấp bách khi trái đã bị méo, giật hộc
Khi đã xuất hiện dấu hiệu, cần can thiệp ngay để giảm thiểu thiệt hại:
- Tăng cường Kali và Bo: Bổ sung Kali và Bo qua đường lá và gốc. Kali giúp vận chuyển chất đường vào múi, làm múi lên đều, chắc đẹp. Bo khắc phục tình trạng lép, giật hộc từ bên trong.
- Hãm đọt và kiểm soát cành tán: Sử dụng các loại phân bón chứa Kali Nitrat (KNO3) hoặc các sản phẩm có tác dụng hãm đọt nhẹ để buộc cây ngưng nuôi chồi, dồn sức dinh dưỡng tập trung vào làm tròn và làm đầy trái.
- Bón thúc cân đối: Chia nhỏ liều lượng phân bón. Tránh bón liều cao đột ngột để ngăn trái phát triển quá đà dẫn đến nứt gai, bể vỏ hoặc sượng cơm.
3. Biện pháp phòng ngừa sớm và kỹ thuật định hình trái
Phòng ngừa ngay từ giai đoạn quả non là cách hiệu quả nhất để đảm bảo chất lượng trái:
- Tỉa trái kỹ thuật: Thực hiện tỉa trái sớm và đúng lúc (khoảng 30–45 ngày sau đậu trái). Loại bỏ các trái dị tật, trái méo ngay từ đầu. Giữ mật độ trái hợp lý và chọn các trái ở vị trí nhận sáng tốt để tối ưu hóa dinh dưỡng.
- Quản lý cành tán và ánh sáng: Tỉa cành tăm, cành vô hiệu để tạo độ thông thoáng cho cây. Đảm bảo ánh sáng phân bổ đều vì trái bị che khuất thường kém phát triển và dễ bị méo.
4. Quản lý độ ẩm đất: yếu tố quyết định phát triển cơm
Sự ổn định của độ ẩm đất ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hình dạng của mô mềm (cơm múi):
- Duy trì ẩm độ ổn định: Tránh để đất quá khô rồi lại gặp thừa nước đột ngột. Sự thay đổi độ ẩm nhanh chóng gây mất cân bằng áp suất thẩm thấu, làm mô mềm phát triển không đều và gây méo trái.
- Thoát nước hợp lý: Đảm bảo hệ thống mương, rãnh thoát nước hoạt động tốt, đặc biệt trong mùa mưa để tránh ngập úng, vừa bảo vệ rễ vừa ngăn ngừa tình trạng thừa nước cục bộ gây méo trái.
Kết luận
Việc tập trung vào cân bằng dinh dưỡng, kiểm soát chặt chẽ đọt non và ổn định độ ẩm đất sẽ giúp giảm thiểu tối đa tỷ lệ trái bị loại, giúp sầu riêng đạt chất lượng cao, nâng cao giá trị và lợi nhuận kinh tế
