Mưa trái mùa không chỉ làm suy yếu sự sinh trưởng của sầu riêng mà còn là yếu tố chính gây ra tình trạng sốc nhiệt, khiến trái non bị rụng hàng loạt. Hiện tượng này xuất hiện do sự thay đổi đột ngột về điều kiện môi trường, tác động mạnh mẽ đến quá trình hấp thu dinh dưỡng, cân bằng nước và sự điều hòa sinh lý của cây.

1. Các tác nhân chính

1.1. Sốc nhiệt, sốc nước –  Nguyên nhân chính gây rụng trái

• Trong giai đoạn sau xổ nhụy, lượng nước tưới cho cây rất ít, cây trong tình trạng thiếu nước. Khi có mưa trái mùa, cây bị thay đổi môi trường đột ngột, dễ dàng gặp phải tình trạng sốc nước và sốc nhiệt, khiến trái non rụng hàng loạt.
• Quá trình vận chuyển nước và dưỡng chất bị gián đoạn, cây không thể kịp thích nghi với sự thay đổi này, dẫn đến những phản ứng sinh học tiêu cực, làm trái rụng đồng loạt.

1.2. Dư nước – Mất cân bằng hấp thụ dinh dưỡng

• Mưa lớn khiến đất bão hòa nước, làm giảm lượng oxy trong đất, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây. Sau mưa, rễ cây hút nước quá mức, khiến trái căng phồng đột ngột. Vỏ trái không thể giãn nở kịp, gây ra tình trạng nứt hoặc rụng trái non.
• Khi đất bị ngập, các chất dinh dưỡng quan trọng như Canxi (Ca) và Kali (K) bị rửa trôi, làm vỏ trái yếu và cuống trái dễ đứt, gây hiện tượng rụng trái sớm.

1.3. Nước mưa chứa đạm và Axit – Gây rối loại sinh lý

• Nước mưa thường chứa một lượng nhỏ Nitrat (NO₃⁻) từ khí quyển, khi cây hấp thụ nhanh chóng sẽ kích thích sự phát triển của lá non thay vì nuôi trái. Điều này làm cho cây không thể cung cấp đủ dinh dưỡng cho trái, gây rụng trái non.
• Hàm lượng Axit sulfuric (H₂SO₄) và Nitric (HNO₃) có trong mưa axit có thể làm giảm pH đất, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu khoáng chất thiết yếu của cây. Điều này làm cây suy yếu, cuống trái không chắc chắn và dễ rụng hơn.

1.4. Rối loại Hormone – Tăng cường quá trình rụng trái

• Mưa trái mùa làm tăng sự tổng hợp của Ethylene, Hormone kích thích quá trình rụng trái. Đồng thời, sự giảm sút của hormone Gibberellin (GA) khiến việc giữ trái bị ức chế, dẫn đến tỷ lệ rụng trái nhiều hơn.
• Mất cân bằng giữa Auxin và Cytokinin, hai hormone quan trọng trong việc giữ trái, làm trái non và trái chuẩn bị thu hoạch dễ rụng hơn.

2. Giải pháp hạn chế rụng trái do mưa trái mùa

2.1. Kiểm soát lượng nước trong đất

• Cần thực hiện các biện pháp làm thoáng đất, loại bỏ lá và cánh hoa để giúp đất thoát hơi nước nhanh chóng sau mưa, không để đất quá ẩm lâu.
• Tránh cắt nước hoàn toàn trong giai đoạn xổ nhụy, vẫn cần tưới nước đều quanh vùng tán cây với lượng vừa đủ. Cập nhật tình hình thời tiết để có phương án xử lý kịp thời.

2.2. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý

• Tăng cường bổ sung Canxi (Ca) và Kali (K) giúp củng cố cuống trái, giảm tình trạng rụng trái non.
• Cung cấp thêm Silic (Si) để cải thiện khả năng chịu hạn và chống sốc nhiệt. Hạn chế sử dụng phân đạm trong mùa mưa kéo dài để tránh kích thích cây phát triển quá mức.

2.3. Dùng Thuốc Nấm Và Thuốc Chống Rụng Trái

Sử dụng các loại thuốc nấm kết hợp với thuốc chống rụng tức thời hoặc rửa bông bằng nước lạnh sau mưa.

2.4. Quản Lý Hormone Để Giữ Trái

Sử dụng GA₃ hoặc NAA ở nồng độ phù hợp để giúp giữ trái. Khi phát hiện trái rụng nhiều, bổ sung Boron (B) để cải thiện hiệu quả vận chuyển dinh dưỡng trong cây.

Kết Luận

Mưa trái mùa có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của cây sầu riêng, gây rụng trái do sốc nhiệt, dư nước, mất cân bằng dinh dưỡng và rối loạn hormone. Để giảm thiểu tình trạng này, việc quản lý nước, dinh dưỡng và điều hòa sinh lý của cây là điều cần thiết, giúp cây phát triển ổn định trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.